Ubezpieczalnia

Ubezpieczalnia Społeczna w Polsce została powołana w 1933 roku w miejsce dotychczasowej Kasy Chorych. Teren działalności naszej Ubezpieczalni obejmował powiaty łaski i sieradzki. Główna siedziba tej instytucji mieściła się w Pabianicach. W 1937 roku na 353 tysięcy ludności ubezpieczonych było tylko 25.287 osób. Przedstawiamy dane dotyczące funkcjonowania Ubezpieczalni Społecznej w latach 1937 i 1938.

Rok 1938

Powiat sieradzki i łaski, obszar 3.073 km kw., na którym zamieszkuje 353 tys. ludności, to teren działania rozlicznych placówek i agend Ubezpieczalni Społecznej w Pabianicach. Bezpośrednie sąsiedztwo polskiego Manchesteru sprawiło, że nie tylko tereny te ciążą ku Łodzi, ale i że życie gospodarcze, a z nim związany całokształt bytowania ludności – wprzęgły się w koniunkturalny, nierówny, nerwowy system pracy cechujący Łódź.

Zelów, Łask, Zduńska Wola i wielkie skupisko fabryczne Pabianice są siedliskiem przemysłu tkackiego, choć nie brak i innych gałęzi związanych z włókiennictwem, jak przemysł farbiarski, chemiczny i odrębnych: metalurgiczny, mebli biurowych, żarówek elektrycznych, mączny, papierniczy. Poza produkcją fabryczną we wsiach i osadach istnieje masowo uprawiane chałupnictwo włókiennicze, które będąc najniższą formą produkcji przemysłowej wykonywanej w złych warunkach higienicznych, bez ograniczania czasu pracy i wymykającej się spod kontroli, stanowi szereg uciążliwych niedomogań; pomijając fakt, że jest polem rozlicznych nadużyć ze strony niesumiennych, a trudno uchwytnych nakładców.

Brak dobrze wyposażonych samorządowych ośrodków zdrowia i zakładów leczniczych opieki społecznej, niewygodna komunikacja kolejowa i niewiele lepsza od niej autobusowa – oto teren w którym rozrzucone są punkty lekarzy domowych Ubezpieczalni Społecznej w Pabianicach. Mimo tak wielu przeszkód zakłady rozpoznawcze lecznictwa specjalistycznego, szpital Ubezpieczalni w Pabianicach są stale przepełnione.

Najdotkliwiej odczuwa wzmożoną zachorowalność szpital obliczony na 75 łóżek, w którym liczba chorych przekracza ciągle 100 osób, przy czym z braku miejsca muszą oni leżeć na noszach, po korytarzach. Lekarze domowi w ciągu 10 miesięcy ub. roku udzielili porad i zabiegów w swoich gabinetach 160.345 osobom (889.687 ubezpieczonym, 70.648 członkom rodzin). Wizyt na mieście 18.658 (z czego 7.729 ubezpieczonym, 10.929 członkom rodzin). Lekarze specjaliści za ten sam okres udzielili porad 33.517, z czego na mieście (pediatra) 1.506.

Równolegle do poprawy koniunktury w przemyśle Ubezpieczalnia notuje wzrost liczby ubezpieczonych. W styczniu było 22.152 ubezpieczonych, w październiku już 30.992. Oczywiście, z tego dość duży procent odpadnie ze względu na kończące się roboty sezonowe. W każdym razie jednak wzrost liczby stałych ubezpieczonych przekroczył 20 proc.

Celem dostarczenia opieki lekarskiej ubezpieczonym w nocy i święta w Pabianicach i Zduńskiej Woli ustanowione są dyżury lekarskie i personelu pomocniczego. Uprawnienia lekarza pogotowia są dość szerokie, m. in. może (w wypadku koniecznym) skierować chorego do szpitala pabianickiego lub Ubezpieczalni Społecznej w Łodzi, wezwać do szpitala chirurga, ginekologa itd.

Specjalny samochód Wydziału Lecznictwa jest całkowicie do dyspozycji dyżurnego lekarza. Ponadto na podstawie zgłoszeń lekarz zorientowany w charakterze ogólnym przypadku, ma do wyboru dwie walizki z lekami i narzędziami. W najbliższych dniach zostanie zakupiona wyłącznie dla pogotowia specjalna sanitarka do przewożenia chorych.

Najpoważniejszym schorzeniem na terenie działalności Ubezpieczalni Społecznej w Pabianicach jest gruźlica. Od 1 VII 1937 r. Ubezpieczalnia przekazała własną Poradnię Przeciwgruźliczą Towarzystwu Przeciwgruźliczemu. Prawa ubezpieczonych są całkowicie zagwarantowane, a korzyść wynika i z tego, że np. ubezpieczony straciwszy prawo do leczenia na koszt Ubezpieczalni Społecznej przechodzi na koszt opieki społecznej Zarządu Miejskiego lub innych instytucji. Roczne subsydium dla poradni sięga sumy 11.500 zł. Ponadto poradnia korzysta w całej rozciągłości z rentgena i laboratorium Ubezpieczalni.

Równolegle do wielostronnej działalności Ubezpieczalnia wytęża rok rocznie wszystkie możliwe siły i środki celem rozszerzenia akcji profilaktycznej. Minione lato przyniosło szereg zrealizowanych pozycji. I tak półkolonie dziecięce zorganizowano wspólnie z rozmaitymi stowarzyszeniami (jak np. Związek Obrony Pracy Kobiet) w Utracie (120 dzieci), Łasku (47 dzieci), w Pabianicach (308 dzieci), Zduńskiej Woli (100 dzieci), Zelowie (50) i w Sieradzu (50). Kosztem ponad 17 tys. złotych kolonie letnie zorganizowano w Krzyżówkach pod Liskowem dla 200 dzieci w 4 turnusach miesięcznych, kosztem przeszło 10 tys. złotych.

Robotnicze Obozy Wypoczynkowe organizowały instytucje robotnicze, jak PTOK (Pracownicze Towarzystwo Oświatowe i Kulturalne) w Jastarni Borze, w majątku Kocierzowy k/ Kamieńska oraz nad Jeziorem Gosławickim. Ubezpieczonych były łącznie 82 osoby, za co Ubezpieczalnia Społeczna zapłaciła 3.874 zł. Podkreślić też należy bardzo wydatną działalność Ubezpieczalni na polu dentystyki zapobiegawczej wśród dziatwy szkolnej. (Dziennik Piotrkowski nr 5/1939 r.)

Dowiadujemy się, że Ubezpieczalnia Społeczna wprowadza z Nowym Rokiem szereg zmian, mających na celu podniesienie lecznictwa. A więc przede wszystkim został zaangażowany miejscowy lekarz szpitala, który w nim zamieszkuje, aby chorzy szpitalni mogli stale znajdować się pod opieką lekarską. Następnie specjaliści chorób uszu i gardła oraz oczu przyjmują obecnie codziennie, a wkrótce osiedlą się na stałe w Pabianicach przez co uniknie się niepotrzebnego kierowania chorych do Łodzi.

W celu ulżenia pracy lekarzom domowym oraz personelowi pomocniczemu, podjęto prace nad utworzeniem X rejonu, a etaty personelu pomocniczego powiększono o 2 siły. Lekarz pediatra wkrótce zamieszka na stałe w Pabianicach. Wreszcie ogromnie powiększono liczbę miejsc sanatoryjnych i uzdrowiskowych w porównaniu do roku ubiegłego. W niedługim czasie zostanie wreszcie nabyty specjalny samochód sanitarny, który ma jednocześnie służyć do obsługi objazdowego aparatu rentgenowskiego. (Gazeta Pabianicka nr 1/1938 r.)

Rok 1937

Ubezpieczalnia Społeczna obejmuje swoją działalnością tereny powiatów łaskiego i sieradzkiego, posiadając agendy i urządzenia lecznicze na tym terenie w 12 miejscowościach, a agendy administracyjne w 5 miejscowościach. Rozwój Ubezpieczalni postępuje stale naprzód. Liczba ubezpieczonych w roku sprawozdawczym poważnie wzrosła i wynosiła 25.287 . Przypis składek z tytułu ubezpieczenia chorobowego osiągnął w roku sprawozdawczym kwotę zł 1.463.494. W roku 1937 Ubezpieczalnia wydała na świadczenia lecznicze i gotówkowe kwotę zł 1.463.494, czyli 82 proc. ogólnego swego przypisu składek (…).

Przechodząc z kolei do samego lecznictwa stwierdzić należy, że rozwija się ono z roku na rok. Mając własne agendy lecznicze, jak szpital, zakłady- rentgenowski, elektroterapeutyczny, gabinety dentystyczne dla dorosłych i młodzieży szkolnej, gabinety opatrunkowe, lekarzy domowych i specjalistów, oraz korzystając z Poradni Przeciwgruźliczej i miejskich Stacji Opieki nas Matką i Dzieckiem - Ubezpieczalnia posiada lecznictwo w dużym stopniu samowystarczalne.

Ubezpieczalnia w roku 1937 posiadała 23 lekarzy domowych, a mianowicie w Pabianicach - 9, w Zduńskiej Woli -4, w Łasku, Zelowie, Lutomiersku, Dłutowie, Widawie, Szczercowie, Szadku, Sieradzu, Warcie i Złoczewie po 1 lekarzu. Lekarze ci udzielili w roku 1937 199.024 porad. W większych ośrodkach, jak Pabianice, Zduńska Wola, Sieradz – wszyscy lekarze domowi przyjmują chorych 2 razy dziennie. Z tym jednak, że obowiązani są przyjąć chorego, który zgłosi się o każdej porze dnia. Lekarze domowi w Pabianicach, Zduńskiej Woli, Sieradzu i Zelowie mają do pomocy pielęgniarki.

Lecznictwo specjalistyczne

Lecznictwo specjalistyczne w Ubezpieczalni jako uzupełnienie lecznictwa domowego i powiązane z lecznictwem szpitalnym, z roku na rok ulega postępowi. W roku 1937 Ubezpieczalnia posiadała następujących lekarzy specjalistów: chirurga, ginekologa, otolaryngologa, okulistę, pediatrę, wenerologa, ftyzjologa oraz neurologa, którzy udzielili 32.991 porad.

Lecznictwo zapobiegawcze

Lecznictwo zapobiegawcze, poza gruźlicą, również z każdym rokiem ulega powiększeniu. W roku 1937 wydano na lecznictwo zapobiegawcze zł 76.597. Dzieci na kolonie wypoczynkowe kierowała Ubezpieczalnia do Liskowa, Krzyżówek pod Liskowem, Sokołówki za Kaliszem, na kolonie lecznicze dra Brudzińskiego w Busku, do Ciechocinka oraz do Smukały. Jeśli chodzi o dorosłych, to Ubezpieczalnia kierowała ich w roku sprawozdawczym do następujących uzdrowisk: Iwonicza, Busko-Zdroju, Inowrocławia, Krynicy.

Leczenie szpitalne

Ubezpieczalnia posiada w Pabianicach własny szpital (ul. Żeromskiego) na 62 łóżka, składającego się z pawilonu głównego z oddziałami: wewnętrznym, chirurgicznym i dziecięcym oraz drugiego pawilonu dla chorób kobiecych (akuszerii i ginekologii). W szpitalu pracuje 3 ordynatorów specjalistów, internista, chirurg i akuszer ginekolog. W szpitalu dokonuje również operacji specjalista otolaryngolog. W roku 1937 w szpitalu przebywało chorych 1879, ilość dni szpitalnych 25.661. Poza tym Ubezpieczalnia kierowała swych chorych i do szpitali obcych z rozmaitych względów: do szpitali sejmikowych w Łasku i Sieradzu oraz Miejskiego w Zduńskiej Woli – chorych zakaźnych oraz takich, których dalszy transport w danej chwili nie był wskazany; do Szpitala Miejskiego w Pabianicach – również chorych zakaźnych i chorych na gruźlicę, niekwalifikujących się do leczenia sanatoryjnego; do Szpitala dla Umysłowo Chorych w Warcie, do szpitali łódzkich: im. Prezydenta Ignacego Mościckiego, Anny-Marii, małż. Poznańskich. Liczba chorych w szpitalach obcych – 519.

Laboratorium chemiczno-bakteriologiczne

Ubezpieczalnia posiada również laboratorium chemiczno-bakteryjne, obsługujące chorych, leczących się u lekarzy domowych i specjalistów, szpital Ubezpieczalni oraz przynależne ośrodki i punkty lekarskie. Placówka ta o dość dużym zasięgu działania stale się rozwija, będąc zaopatrzona w odpowiednie urządzenia techniczne i aparaty naukowe.

Zakład rentgenowski, elektroterapii i fizykalnej terapii

Zakład znajduje się w Pabianicach i obsługuje, tak chorych przychodzących, jak i szpitalnych. Aparatura rentgenowska służy do terapii powierzchownej oraz diagnostyki. Na głęboką terapię i leczenie radem Ubezpieczalnia kieruje chorych do szpitali łódzkich oraz do przychodni przeciwrakowej w Łodzi. W zakładzie wykonywane są wszelkie zabiegi, wchodzące w zakres elektro i światłolecznictwa, łącznie z elektrokoagulacją, przegrzewaniami wewnętrznymi.

Lecznictwo dentystyczne

Ubezpieczalnia posiada gabinety dentystyczne na terenie m. Pabianic, w których mieści się jednocześnie i poradnia dla dzieci szkół powszechnych. W Pabianicach pracuje 3 lekarzy dentystów, a w innych ośrodkach leczniczych po 1 lekarzu dentyście, którzy przyjmują u siebie w domu. Liczba zabiegów dokonanych w roku 1937 – 25.669.

Pogotowie lekarskie

W celu dostarczenia opieki lekarskiej Ubezpieczalni w nocy święta w Pabianicach i Zduńskiej Woli ustanowione są dyżury lekarskie oraz personelu pomocniczo-lekarskiego.

Pomoc akuszeryjna

Pomoc akuszeryjna udzielana jest przez akuszerki na mieście, w szpitalu Ubezpieczalni lub szpitalach samorządowych oraz przez lekarzy domowych i dyżurnych.

Działalność apteczna

Ubezpieczalnia posiada dwie apteki. Jedną w Pabianicach, drugą w Zduńskiej Woli oraz 9 ośrodków rozdawnictwa leków. Apteka w Pabianicach posiada laboratorium, w którym wyrabia się środki galenowe oraz niektóre specyfiki, zaopatrując w nie tak aptekę w Zduńskiej Woli, jak i wszystkie składnice. Liczba wykonanych recept w 1937 r. zwykłych -124.195, złożonych – 77.448, razem 201.643.

Działalność na rzecz innych rodzajów ubezpieczeń Funduszu Pracy

Poza czynnościami, wynikającymi z tytułu ubezpieczenia na wypadek choroby i macierzyństwa, do zakresu działania Ubezpieczalni należy również wykonywanie czynności na rzecz innych ubezpieczeń, a mianowicie: od wypadków i chorób zawodowych, emerytalnych robotników, emerytalnych pracowników umysłowych, na wypadek braku pracy pracowników umysłowych. (Kurier Łódzki nr 30/1938 r.)

Ogłoszenie

Ubezpieczalnia Społeczna w Pabianicach podaje do wiadomości P.P. Ubezpieczonych i Pracodawców, że komisarz Ubezpieczalni przyjmuje interesantów w piątek każdego tygodnia w lokalu Ubezpieczalni w Pabianicach, ul. Kościuszki 25, w godzinach 18-20. Pabianice 18 XI 1936 r. Dyrektor (-) P. Goliński, Komisarz (-) B. Hertel

Autor: Sławomir Saładaj